Γλωσσικές δραστηριότητες στην οικογένεια

Ένας από τους βασικότερους στόχους του σχολείου στην Α'Δημοτικού είναι η συστηματική και ενσυνείδητη χρήση του αλφαβητικού συστήματος της γλώσσας με τέτοιο τρόπο ώστε να έχει νόημα. Το παιδί πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι γράφει με σκοπό να μεταδώσει ένα μήνυμα και διαβάζει με σκοπό να κατανοήσει το περιεχόμενο ενός κειμένου.

Έχοντας αυτά κατά νου, παραθέτω δραστηριότητες που προτείνονται στο βιβλίο του δασκάλου και αφορούν την οικογένεια. Είναι ευχάριστες για τα παιδιά, έχουν πλαίσιο και στόχο χωρίς να προκαλούν την αντίδρασή του, εφόσον είναι κάτι εξωσχολικό και εξυπηρετούν άριστα τους στόχους που θέτει η Α' Δημοτικού για τη γραφή και την ανάγνωση.

  • Κάνοντας έναν περίπατο, ζητάμε από τα παιδιά να υποθέσουν και να ερμηνεύσουν το περιεχόμενο πινακίδων και επιγραφών σε δρόμους και καταστήματα. Ζητάμε από τα παιδιά να μας βοηθήσουν να βρούμε στο περίπτερο την εφημερίδα ή το περιοδικό που αγοράζουμε τακτικά, ξεφυλλίζουμε μαζί το έντυπο, διατυπώνουμε υποθέσεις για το περιεχόμενό του και στη συνέχεια διαβάζουμε τίτλους και λεζάντες.
  • Ασχολούμαστε από κοινού με απλά κείμενα της καθημερινότητας μέσα στο σπίτι (τηλεφωνικό κατάλογο, τηλεκάρτες λογαριασμούς, διαφημιστικά φυλλάδια, προσκλήσεις, συσκευασίες τροφίμων…).
  • Πηγαίνοντας μαζί για ψώνια, ζητάμε από τα παιδιά να παρατηρήσουν τις ταμπέλες και τα κείμενα στις συσκευασίες και να υποθέσουν το περιεχόμενό τους.
  • Πραγματοποιούμε μαζί απλές συνταγές. Καταγράφουμε μαζί τη λίστα με τα υλικά που θα ψωνίσουν, πηγαίνουμε μαζί στην αγορά με τη λίστα στο χέρι και ζητάμε από τα παιδιά να βρουν τα προϊόντα διαγράφοντας ένα ένα. Εκτελούμε μαζί τη συνταγή, διαβάζοντας τις οδηγίες βήμα βήμα και πάντα δείχνοντας στο κείμενο.
  • Διαβάζουμε μαζί οδηγίες παιχνιδιών, απλές οδηγίες χρήσης καθημερινών αντικειμένων (π.χ. μιας κόλλας, ενός απορρυπαντικού), εξηγώντας στα δύσκολα σημεία. Διαβάζουμε μαζί για την επικινδυνότητα κάποιου προϊόντος στη συσκευασία του.
  • Γράφουμε μαζί με τα παιδιά τις προσκλήσεις για τις γιορτές τους, αφού συζητήσουμε ποια είναι τα απαραίτητα στοιχεία στην πρόσκληση (αποστολέας, παραλήπτης, τόπος, ημερομηνία, ώρα).
  • Ζητάμε από τα παιδιά να μας διαβάσουν μια ιστορία που έγραψαν στο σχολείο ή κάτι που διάβασαν και θεωρούν ότι πρέπει να μας το ανακοινώσουν και παρακολουθούμε με προσοχή την ανάγνωση.
  • Όταν διαβάζουμε μαζί με τα παιδιά μας ένα λογοτεχνικό βιβλίο χρησιμοποιούμε τις εξής τεχνικές: αξιοποιούμε το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο του βιβλίου. Γονείς και παιδιά διατυπώνουν υποθέσεις για το περιεχόμενο του βιβλίου με αφορμή την εικονογράφηση του εξωφύλλου και τον τίτλο. Οι γονείς διαβάζουν το οπισθόφυλλο στο παιδί και συζητούν για το περιεχόμενό του. Στη συνέχεια ξεφυλλίζουμε μαζί το βιβλίο, κοιτάζουμε τις εικόνες, συζητούμε για το περιεχόμενο, για το συγγραφέα, τον εικονογράφο και τέλος διαβάζουμε το βιβλίο. Οι γονείς διαβάζουν το βιβλίο παραστατικά, δείχνουν τις εικόνες, υποδεικνύουν το κείμενο με το δάχτυλο, σταματούν σε σημεία δράσης και συζητούν για την πιθανή συνέχεια της πλοκής. Η ανάγνωση πρέπει να γίνεται ζωηρά αλλά όχι φωνάζοντας. Ανάλογα με το περιεχόμενο να αλλάζει και ο ρυθμός της ανάγνωσης. Ενθαρρύνουμε το παιδί να συμμετέχει παράγοντας ήχους: τις φωνές των ζώων, τον ήχο της βροχής… Παροτρύνουμε τα παιδιά να διηγηθούν την ιστορία που διάβασαν σε κάποιον άλλο. Αν οι ενήλικες του σπιτιού έχουν τη συνήθεια να διαβάζουν, αποκτούν τη συνήθεια αυτή και τα παιδιά.

Τα παραπάνω αποτελούν άριστες δραστηριότητες που μπορούν να γίνουν στο σπίτι με τη συμβολή της οικογένειας και να καθορίσουν την πρόοδο του παιδιού. Δυστυχώς πολλές φορές έχουμε τη λανθασμένη εντύπωση ότι η πολλή δουλειά που δίνεται από το σχολείο συνήθως με τη μορφή άπειρων φωτοτυπιών συμβάλλει στην πρόοδο του παιδιού. Κάτι τέτοιο όμως το μόνο που καταφέρνει είναι να κάνει το παιδί να μισήσει το σχολείο και το διάβασμα που καθηλώνει 6χρονα παιδάκια για ώρες στην καρέκλα, ενώ στ' αλήθεια αυτό που πραγματικά θα εύχονταν είναι να μπορούσαν να παίξουν, ή να περάσουν ποιοτικό χρόνο με τους γονείς τους. Στο άλλο άκρο υπάρχει η εξίσου λανθασμένη αντίληψη ότι η πρόοδος των παιδιών εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από το σχολείο και ότι είναι δουλειά του να κάνει τα πρέποντα για να βοηθήσει το παιδί. Η αλήθεια είναι πως αν σχολείο και γονείς συνεργαστούν με το σωστό τρόπο τα αποτελέσματα στην πρόοδο των παιδιών θα είναι εκπληκτικά.